เจดีย์บ้านลำดวนหรือปราสาทยายแกรม

🏛️ ข้อมูลเจดีย์บ้านลำดวน หรือ ปราสาทยายแกรม

เจดีย์บ้านลำดวน หรือ ปราสาทยายแกรม เป็นโบราณสถานขนาดเล็กในพื้นที่อำเภอลำดวน จังหวัดสุรินทร์ มีลักษณะทางสถาปัตยกรรมแตกต่างจากปราสาทขอมทั่วไป และสะท้อนร่องรอยการตั้งถิ่นฐานของชุมชนในพื้นที่ในช่วงปลายสมัยอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์

📍 ที่ตั้ง

ตั้งอยู่บริเวณ โรงเรียนบ้านลำดวน/โรงเรียนอนุบาลบ้านลำดวน หมู่ที่ 1 บ้านลำดวน ตำบลลำดวน อำเภอลำดวน จังหวัดสุรินทร์

ปัจจุบันสามารถพบชื่อสถานที่ในฐานข้อมูลท่องเที่ยวว่า “เจดีย์บ้านลำดวนหรือปราสาทยายแกรม” และจัดเป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ของอำเภอลำดวน

📜 ประวัติและความเป็นมา

จากข้อมูลด้านมรดกทางวัฒนธรรมของจังหวัดสุรินทร์ ระบุว่า เจดีย์บ้านลำดวนมีรูปแบบทางสถาปัตยกรรมใน สมัยอยุธยา และมีอายุประมาณ พุทธศตวรรษที่ 23 หรืออยู่ในช่วงปลายอยุธยา

อย่างไรก็ตาม จากการพิจารณารูปแบบและหลักฐานทางโบราณคดี แหล่งข้อมูลดังกล่าวเสนอว่าโบราณสถานแห่งนี้อาจสร้างขึ้นในช่วง ปลายสมัยอยุธยา–ต้นสมัยรัตนโกสินทร์ ราวพุทธศตวรรษที่ 23–24 โดยอาจได้รับแรงบันดาลใจจากรูปทรงปราสาทขอม แต่ปรับรูปแบบให้มีลักษณะสูงและเพรียวมากขึ้น

🏛️ ลักษณะทางสถาปัตยกรรม

เจดีย์บ้านลำดวนมีลักษณะเป็น เจดีย์หรือปราสาทขนาดเล็กเพียงหลังเดียว ก่อด้วย อิฐสอดิน โดยมีรายละเอียดสำคัญ ดังนี้

• 🧱 ก่อสร้างด้วย อิฐสอดิน
• ⬜ ฐานเป็นรูป สี่เหลี่ยมจัตุรัส
• 📏 ขนาดฐานประมาณ 1.20 × 1.20 เมตร
• 📐 ปัจจุบันมีความสูงประมาณ 2 เมตร
• 🔺 ตัวอาคารสอบขึ้นจากฐานไปยังส่วนยอด ทำให้มีรูปร่างค่อนข้างสูงและเพรียว
• ไม่พบร่องรอย กำแพงหรือคูน้ำล้อมรอบ บริเวณโดยรอบ

ลักษณะดังกล่าวทำให้โบราณสถานแห่งนี้มีความแตกต่างจากปราสาทขอมขนาดใหญ่ที่พบในจังหวัดสุรินทร์

🏺 หลักฐานทางโบราณคดี

บริเวณโดยรอบซึ่งเป็นพื้นที่ชุมชนโบราณ พบหลักฐานประเภท เศษภาชนะดินเผา หลายรูปแบบ ได้แก่

• ภาชนะดินเผาเนื้อดินธรรมดา
• ภาชนะดินเผาเนื้อแกร่ง ซึ่งผ่านการเผาด้วยอุณหภูมิสูง
• เครื่องเคลือบสีน้ำตาลแบบ เครื่องถ้วยลพบุรี

หลักฐานเหล่านี้ช่วยสะท้อนให้เห็นถึงการอยู่อาศัยและการตั้งถิ่นฐานของชุมชนในบริเวณดังกล่าวในอดีต

🌿 ความสำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

เจดีย์บ้านลำดวน หรือปราสาทยายแกรม มีความสำคัญในฐานะ หลักฐานทางโบราณคดีที่แสดงถึงพัฒนาการของชุมชนในพื้นที่ลำดวน โดยรูปแบบอาคารไม่ได้ปรากฏชิ้นส่วนประดับสถาปัตยกรรมแบบปราสาทขอมอย่างชัดเจน จึงมีข้อสันนิษฐานว่าเป็นอาคารที่สร้างขึ้นในช่วงปลายอยุธยาถึงต้นรัตนโกสินทร์ และอาจสะท้อนอิทธิพลของวัฒนธรรมล้านช้างที่แพร่หลายในภาคตะวันออกเฉียงเหนือในช่วงเวลาดังกล่าว

นอกจากนี้ งานศึกษาด้านแหล่งโบราณสถานของจังหวัดสุรินทร์จัด ปราสาทยายแกรม เป็นหนึ่งในโบราณสถานของอำเภอลำดวน ร่วมกับปราสาทตระเปียงเตีย

🚗 การเดินทาง

จากตัวเมืองสุรินทร์ ใช้เส้นทาง สร.2077 สายสุรินทร์–ลำดวน เมื่อถึงบริเวณหลักกิโลเมตรที่ประมาณ 25–26 ให้เลี้ยวเข้าสู่ทาง สร.2288 ประมาณ 100 เมตร จะถึงบริเวณโรงเรียนอนุบาลบ้านลำดวน ซึ่งเป็นที่ตั้งของโบราณสถาน